Лінкі ўнівэрсальнага доступу

«Ліст да мамы». У Кіеве адкрылася выстава беларускай мастачкі Надзеі Саяпінай, якая зьехала зь Беларусі


У Малой галерэі Мастацкага арсэналу ў Кіеве адкрылася выстава беларускай мастачкі Надзеі Саяпінай «Ліст да мамы».

Праект заснаваны на лістах беларусаў-уцекачоў
Праект заснаваны на лістах беларусаў-уцекачоў

Выстава заснаваная на гісторыях трыццаці беларусаў, якія вымушана зьехалі з бацькаўшчыны пасьля перасьледу за ўдзел у акцыях пратэсту супраць фальсыфікацыі вынікаў прэзыдэнцкіх выбараў.

Мастачка прапанавала вымушаным беларускім мігрантам расказаць у сваіх лістах пра досьвед адаптацыі на новым месцы.

Кожны ліст суправаджаецца малюнкам
Кожны ліст суправаджаецца малюнкам

«Героі майго праекту — гэта розныя людзі, якія зьехалі зь Беларусі з розных прычын. І мне было важна паказаць, наколькі блізкія і розныя эмоцыі яны перажываюць, зь якімі складанасьцямі сутыкаюцца найбольш у пытаньнях адаптацыі. Гэта блізка і да ўкраінскага кантэксту, бо таксама ёсьць факты такога экстранага і масавага перасяленьня», — расказала Свабодзе Надзея Саяпіна.

Мастачка рэалізавала свой праект пры падтрымцы Мастацкага арсэналу і Інстытуту Гётэ. Выстава мае адразу некалькі вымярэньняў — эпісталярнае, мастацкае і мультымэдыйнае.

Паводле задумы, праект будзе мець працяг, бо кожны наведнік можа далучыцца да яго і напісаць свой ліст пра тое, чаго не хапае людзям на новым месцы.

«Хацелася дасьледаваць, як рэагуюць беларусы, якія знаходзяцца ў Беларусі, на тое, што робяць беларусы, якія зьехалі, як яны сябе праяўляюць у сацыяльных мэдыя, ці адчуваюць віну, ці дазваляюць сабе паказваць свае эмоцыі — радасьць, горыч, свае праблемы і гэтак далей», — кажа мастачка.

Падчас інтэрвію Надзея Саяпіна малявала вочы сваіх герояў
Падчас інтэрвію Надзея Саяпіна малявала вочы сваіх герояў

Паводле яе, вельмі шмат беларусаў адчуваюць віну за тое, што зьехалі. «Большасьць людзей, зь якімі я размаўляла, хочуць вярнуцца, чакаюць гэтага моманту. Ім складана і, магчыма, ня вельмі хочацца адаптавацца ў мясцовым кантэксьце, бо гэта не была сьвядома выбраная міграцыя. Таму, нават доўга знаходзячыся ва Ўкраіне, яны вырашаюць пытаньні, зьвязаныя з арганізацыяй свайго жыцьця, але вельмі мала ўвагі зьвяртаюць на тое, што робіцца вакол іх. Ім нават ня так проста адказаць на пытаньне, што ім тут падабаецца і не падабаецца, бо яны вельмі моцна пагружаныя ў беларускі кантэкст. Атрымліваецца, што яны фізычна ва Ўкраіне, а эмацыйна і ў думках — дома. Вось пра гэта і хацелася расказаць».

Летась у верасьні Надзея Саяпіна адседзела 15 сутак на Акрэсьціна і ў Жодзіне за ўдзел у мастацкім пэрформансе каля Палаца мастацтваў з фатаздымкамі людзей, зьбітых сілавікамі. А перад гэтым у яе зрабілі ператрус — забралі старыя тэлефоны, нават разьбітыя, флэшкі, няспраўны ноўтбук, старыя вінчэстэры. Паглядзелі малюнкі, паперы, але іх не забралі.

«Я не магу сказаць, што я была вымушаная зьехаць. Гэта было маё рашэньне. Мне было складана перажыць гэты досьвед і хацелася апынуцца ў іншым месцы, „пераварыць“ гэта ўсё. І, як у шмат каго адбывалася, ты не заўсёды разумееш, на колькі ты зьяжджаеш — на пару месяцаў ці на пару тыдняў. Я сутыкалася з тымі самымі пытаньнямі, і калі ўжо гаварыць пра эмоцыі, то іх шмат. Сапраўды, складана ўключыцца ў кантэкст, нават калі ты сам выбіраеш такі шлях, нават калі цікава працаваць на новым месцы, знаёміцца з кантэкстам, зь людзьмі».

Адна з мультымэдыйных частак праекту
Адна з мультымэдыйных частак праекту

Надзея кажа, што ёй крыху лягчэй было адаптавацца, бо яна была захопленая працэсам рэалізацыі свайго праекту. «А што да адчуваньня віны... Напэўна, я таксама з гэтым сутыкалася, бо заўсёды параўноўваеш сваю сытуацыю з чужой, і, вядома ж, калі бачыш больш страшныя і цяжкія выпадкі, думаеш, як табе пашанцавала. Калі я задавала гэтае пытаньне людзям, яны часта казалі, што змаглі перасіліць сябе, бо ўсе разумеюць, што гэтае адчуваньне прыгнятае, і вельмі часта неапраўдана прыгнятае».

Мастачка кажа, што большасьць удзельнікаў праекту чакаюць моманту, каб вярнуцца дадому
Мастачка кажа, што большасьць удзельнікаў праекту чакаюць моманту, каб вярнуцца дадому

«Для мяне гэта было вельмі дзіўна выявіць, бо яшчэ 10–15 гадоў таму ніхто не адчуваў віны, калі эміграваў у пошуках новых канкрэтных магчымасьцяў. А цяпер у нас усіх ёсьць такая сытуацыя, калі чалавек не дазваляе сабе казаць, што яму цяжка, балюча ці кепска», — кажа Надзея Саяпіна.

Мастачка кажа, што пакуль не плянуе вяртацца ў Беларусь і вельмі хоча прадоўжыць свой праект ужо ва ўкраінскім кантэксьце. «Такія самыя праблемы маюць украінскія перасяленцы, якія даўжэй жывуць у такіх эмоцыях. Сярод украінскіх удзельнікаў былі людзі, якія расказвалі пра сваю настальгію і боль па доме, які яны вымушана пакінулі. Хоць у нас розныя кантэксты, але вынікі блізкія. Мне цікава з гэтым працаваць, і я хачу пакуль застацца».

Выстаўка «Ліст да мамы» будзе працаваць да 4 ліпеня. Уваход вольны для ўсіх наведнікаў.

Камэнтаваць тут можна праз Facebook. Нам таксама можна напісаць на адрас radiosvaboda@gmail.com

Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG